Verslag bezoek ATT 2016 in Essen

De 32e ATT in Essen is alweer verleden tijd. Een achttal leden van onze club bezocht de grootste astronomiebeurs van Europa, wederom op de nieuwe locatie: Gymnasium am Stoppenberg.
Het is inmiddels voor Galileo een routinebezoek geworden waarbij iedereen vlot zijn weg weet te vinden tussen de talloze internationaal bekende leveranciers van telescopen en onderdelen. De ATT is door de jaren heen uitgegroeid tot een grote commerciele beurs. Het aspect waar de beurs haar naam aan ontleent: Astronomisches Tausch- und Trödeltreffen is ver naar de achtergrond gedrongen (letterlijk). De dienst wordt uitgemaakt door de grote jongens die de a-locaties innemen: de grote centrale hal en aanpalende grote open ruimten. De verenigingen of particulieren moet je zoeken in vele afgelegen klaslokalen veraf van de grote commerciele stands. Dit is spijtig, aangezien de grote stroom publiek meteen op de grote stands afstormt en vaak, als de “buit” binnen is, meteen afdruipt. In de klaslokalen was het daarom gedurende de hele dag akelig rustig, dit was op de oude locatie in Essen veel beter georganiseerd en de verenigingen die zich presenteerden kwamen veel beter tot hun recht. De indruk bestond dat de amateurpresentaties ook veel minder in aantal waren dan op de oude locatie. Desondanks kunnen we toch terugkijken op een geslaagd bezoek waarbij tevens het netwerkaspect een grote rol speelt. Je komt zowat heel amateursterrenkundig Nederland en België tegen.
Hieronder een foto-impressie van ons bezoek aan de ATT 2016. De datum voor de volgende ATT is ook reeds bekend: 13 mei 2017, ook weer in Gymnasium am Stoppenberg.

Oneindige apparatuur voor oneindig gevulde beurzen!

De volle centrale hal met high-tech apparatuur!

De automatisering kent geen grenzen: een volledig op afstand bestuurbaar observatorium. De zaak sluit automatisch bij einde sessie.

IMG_20160521_132138769IMG_20160521_132151640_HDR

Even uitblazen en de inwendige mens versterken

Even uitblazen en de inwendige mens versterken

Onderonsje met onze Belgische vrienden

Onderonsje met onze Belgische vrienden

Verslag Georges Lemaître symposium in Leuven 2014

Als er in België een reden is om iets te vieren dan doen we dat ook, aldus de gastheer die de sprekers inleidde op het symposium: “Georges Lemaître’s Big Bang in Modern Cosmology”. En als er gevierd wordt dan is dat geen half werk. Ook dit symposium was bepaald geen half werk.

Met 9 prominente sprekers, op het programma, het waren er eigenlijk 10; de twee laatste sprekers op het programma werden door no 10 zeer uitgebreid ingeleid, was het een éénmalige gelegenheid om de geschiedenis rond ontstaan van en denken over de Big Bang en ons huidige standaardmodel van de Kosmos en de rol van Lemaître daarin te leren kennen.

Bij Galileo was de aankondiging van dit symposium niet ongemerkt gepasseerd.

vlnr: Servé, Martien, Huub, Roel en Marco

vlnr: Servé, Martien, Huub, Roel en Marco (foto door Hans)

We telden 7 leden die erop uit waren getrokken om dit mee te maken. Zes ervan (Hans, Huub, Marco, Martien, Roel en Servé) poolden en vertrokken gezamenlijk vanaf het Callistusplein in Neerbeek. In Leuven troffen we ook nog Wim de Vries.

We troffen er ook nog enkele leden die we kennen van de KNVWS waaronder Niek de Kort. De Tom-Tom leverde ons perfect af in het centrum van Leuven. Bovengronds stonden we op het Mgr Ladeuzeplein. Een korte wandeling door het centrum van Leuven bracht ons naar de promotiezaal van de universiteit.

 

Wat hoor je zo al op zo’n symposium; ‘te veel om op te noemen’, is bepaald een understatement. Daarom een selectie van zaken die mij getroffen hebben.

–          Sinds Einstein kennen we ruimte noch tijd, maar alleen maar space-time. Space-time wordt uitgesproken als één lettergreep; zeker eens proberen, het klinkt bepaald komisch, maar het geeft het wel goed weer.

Physical Cosmology from Newton to Lemaitre by Malcom "Space-Time!" Longair

Physical Cosmology from Newton to Lemaitre by Malcom “Space-Time!” Longair

–          Met een simpele meting, meten van ster-parallaxen, is vast te stellen of de ruimte gekromd is en wel des te gemakkelijker naar mate de kromming sterker is. Op deze wijze werd in de twintiger jaren vastgesteld dat de kromtestraal niet kleiner dan 100.000 astronomische eenheden kan zijn. (Ook als we dit nu een miljoen keer beter zouden kunnen, zou dat nog niet echt helpen het kosmologische model te testen, maar het gaat hier om het principe.)

–          Lemaître was gefascineerd door relativiteitstheorie en zocht naar oplossingen van de vergelijkingen opgesteld door Einstein. Hij vond tot ongenoegen van de laatste alleen niet-stationaire oplossingen. Hij voorspelde een begin vanuit een compacte begintoestand ‘oeratoom’ en een versnelde uitdijing. Met de versnelde uitdijing kon hij verklaren waarom het heelal ouder kon zijn dan uit de metingen van Hubble zou blijken (later bleek dat de Hubble constante veel lager was dan eerst gedacht en een ouder heelal toeliet. De versnelling was toen even niet meer nodig.)

–          Voor waarnemingen in het verre heelal moet je serieus rekening houden met het feit dat  lichtstralen geen rechte paden volgen, maar ten gevolge van zwaartekrachtseffecten afgebogen worden. Het gaat om afwijkingen van ongeveer 3 boogminuten.

–          Prof. Goobar, werkzaam in de groep van Perlmutter aan verre supernova’s type 1A, liet de allerlaatste resultaten zien. Deze zijn volledig in lijn met wat eerder was gevonden. Hij liet ook zien hoe de waarnemingen eruit zouden moeten zien voor andere waarden van de versnelling ofwel de hoeveelheid donkere energie.

–          In 2016 of 2017 kunnen de eerste waarnemingen van gravitatiegolven verwacht worden.

Gravitational Waves by Bernard Schutz

Gravitational Waves by Bernard Schutz

–          In den beginne was er Y(g); korter kon Thomas Hertog het niet zeggen. Dat wil niet zeggen dat we het met zijn allen gesnapt hebben. Wel heb ik begrepen dat er geen tijd en ruimte was, die ontstonden pas ‘later’. Ook hield hij ons voor dat dit automatisch betekent dat er een inflatiefase volgt. Dit wil ik graag geloven.

–          Kijkend naar het oppervlak van de zon (en stel je voor dat dit rondom ziet) dan zie je het heelal, zoals het er rond de tijd dat straling ontkoppeld werd van materie er uit zag: een gelijkmatig stralend oppervlak. Het heelal was toen ca 280.000 jaar oud, eigenlijk nog iets jonger; rond 150.000 jaar)

Verhalen over het leven van Georges Lemaître hoorden er ook bij met familiekiekjes en ‘faits divers’. Lemaître verdeelde zijn aandacht en tijd gelijkelijk tussen zijn priesterschap (later als Monseigneur) en de wetenschap; :” Hij was de helft van de tijd in Leuven…”. Bij het overzicht van zijn wetenschappelijke carrière kwamen we wel bekende namen tegen: Einstein, Eddington, Shapley, Slipher, Hubble.

Lemaitre - the man by Dominique Lambert

Lemaitre – the man by Dominique Lambert

De reden om dit feestje juist nu te bouwen, is de komen de lancering van de “Georges Lemaître” een ATV van de ESA voor de bevoorrading van het ISS. Als je reden zoekt om een feestje te bouwen…

Op het eind van het symposium bleek weer eens het verschil tussen de ‘Holla

ndse’ en Belgische cultuur. De Belgen gingen massaal naar de receptie, de ‘Hollanders’ gingen naar huis. Nou ja, eerst toch nog snel even een pizza naar binnen werken.

Dank aan de chauffeurs die ons weer veilig op Limburgse bodem afzetten.

Martien