Waarnemingen April en Mei 2014

De beide lentemaanden laten al duidelijk blijken dat het zomerlicht er aan komt. De nachten worden steeds korter en het venster om waar te nemen opent zicht steeds later op de avond. De tweede helft van mei spreken we zelfs over de grijze nachten wanneer de schemering gedurende de nacht aan de noordelijke horizon zwakjes zichtbaar blijft. Desondanks zijn er deze maanden door onze leden behoorlijk veel waarnemingen verricht.

Uiteraard stond de zon weer erg regelmatig op het programma, het vaak zonnige weer nodigde uit om de zonnetelescoop van stal te halen. Zowel fotografisch als visueel zijn er heel wat resultaten geboekt zowel in wit licht als in Hα golflengte. Hieronder zien jullie een selectie uit het vele materiaal dat is binnengekomen.

Allereerst een foto van de zon in wit licht, genomen door Jo Smeets, voorzien van een extraatje: een overvliegend vliegtuig dat nèt op het moment van afdrukken voor de zon vliegt. Jo is hierin gespecialiseerd en we kennen natuurlijk zijn fantastische foto van de Airbus voor de maan die al eerder ruim aan bod kwam op deze site.

Foto: Jo Smeets

Foto: Jo Smeets

Op de foto zien we dat de zon bezaaid was met zonnevlekken. Het waren in het algemeen wat kleinere vlekkengroepen. De grote reuzen zoals we begin van dit jaar gezien hebben, ontbraken helaas zodat de zon er minder spectaculair uitzag in wit licht.

Ook in Hα is de zon uitgebreid waargenomen. Diverse spectaculaire protuberansen waren zichtbaar aan de zonsrand. Hieronder zien jullie een tekening van de zon in Hα, door Hans Goertz.

Foto: Hans Goertz

Tekening: Hans Goertz

De tekening is gemaakt op 14 april met een 60mm Coronado Hα. Op het zonsoppervlak zijn ook diverse filamenten zichtbaar, zichtbaar als donkere lijnen. Ook fotografisch is de zon in Hα vastgelegd. Een tweetal voorbeelden van Jo zijn hier weergegeven.

Foto: Jo Smeets

Foto: Jo Smeets

Foto: Jo Smeets

Foto: Jo Smeets

Ook maan en een drietal planeten waren in de lentemaanden optimaal te zien. De planeten Mars, Jupiter en Saturnus stonden in oppositie en stonden de hele nacht aan de hemel. Vaak leverde dit ook fraaie samenstanden op. Van Ernst Roelofs ontvingen we een fraaie opname van de Maan nabij Mars. Het wolkenspel (wat normaal lastig is) levert bij deze opname juist een extra dimensie op.

Foto: Ernst Roelofs

Foto: Ernst Roelofs

Een of twee dagen na nieuwe maan is de maan met enige moeite te vinden na zonsondergang. Het schouwspel is des te meer de moeite waard om te bekijken door het asgrauwe schijnsel! Dit werd mooi vastgelegd door Jo Smeets:

Foto: Jo Smeets

Foto: Jo Smeets

De planeet Mars vormt een echte uitdaging voor de astrofotografen. Om details vast te leggen moet je behoorlijk kunnen inzoomen (de planeetschijf is slechts zo’n 15” groot). Wim Engels kreeg dit voor elkaar op 18 mei en had daarvoor had de Maksutov 180 in stelling gebracht in combinatie met de QHY CCD camera (aan PC).

De opname toont een bekende structuur op Mars, Mare Acidalium. Naast Syrtis Major is dit de bekendste en opvallendste Mare (donkere albedostructuur).

Foto: Wim Engels

Foto: Wim Engels

Ook de planeet Jupiter schitterde de hele lenteperiode aan het firmament. Het waarnemen van details op het oppervlak is hier wat eenvoudiger dan op Mars. Jupiter meet wel 45” tijdens de oppositie. Dan is er nog het spel van de vier Galileïsche manen die Jupiterbeeld nog verfraaien. Al met al een lonend object zowel fotografisch als visueel. We zien hier een schets van de planeet, gemaakt door Hans Goertz op 16 april met een 25cm Dobson (f/5). De vergroting bedroeg 120x en er is gebruik gemaakt van een geelfilter. In de zuidelijke equatoriale band is nog juist de Grote Rode Vlek te zien (rechts).

Tekening: Hans Goertz

Tekening: Hans Goertz

Later in de lente kwam Saturnus ons nog vergezellen. Daaarvan zijn echter geen waarnemingen ontvangen.

Hoewel de grijze nachten parten begonnen te spelen werden er toch nog Deepsky waarnemingen verricht, voornamelijk in april. Naast de bekende nevels en sterrenhopen loont het ook eens naar een dubbelster te kijken. Fraaie voorbeelden zijn aan de lentehemel genoeg voorhanden. Een zeer fraaie dubbelster is Cor Caroli, de helderste ster van de Jachthonden. Ze staan 19.3” boogseconden uit elkaar en zijn al met een kleine telescoop makkelijk te scheiden. Hieronder zie je een schets van deze dubbelster, gemaakt door Hans Goertz met een 25cm Dobson (f/5) bij een vergroting van 48x.

Tekening: Hans Goertz

Tekening: Hans Goertz

Nog juist in het zuidwesten waren in de periode nog de Pleiaden (M45) te zien. Math Heijen maakte er een prachtige tekening van. Gebruikte instrument is een 8×42 verrekijker van Orion, met een beeldveld van 8.2 graden. De schets is gemaakt met potlood op wit papier, en vervolgens gescand in Photoshop, en daar verder bewerkt, met dit als eindresultaat. Om jullie een idee te geven hoeveel tijd het gekost heeft: het schetsen buiten zo’n anderhalf uur. De bewerking aan de computer 10 minuten.

Tekening: Math Heijen

Tekening: Math Heijen

Ook fotografisch zijn er leuke resultaten bereikt. Onderstaand een opname van M13, gemaakt door Jo Smeets., genomen op 18 mei met een EOS 40D achter een William Optics refractor (80mm) gemaakt met focalreducer  en moon & Skyglowfilter. Belichtingstijd 150 sec bij iso 800.

Foto: Jo Smeets

Foto: Jo Smeets

De lente is ook de periode waarin het sterrenbeeld Grote Beer en Jachthonden hoog aan de hemel staan. We kunnen in deze omgeving met een telescoop een aantal bekende sterrenstelsels waarnemen. Wellicht het meest bekende is wellicht de Draaikolknevel M51. De opname hieronder is genomen door Hans Goertz met een 25cm Dobson (f/5) in het primair brandpunt en een EOS50D camera. Er is 25 sec belicht bij iso 2500. De spriraalarmen zijn nog juist te zien.

Foto: Hans Goertz

Foto: Hans Goertz

Tot slot was er ook nog een relatief komeet zichtbaar. De is gefotografeerd door Jo Smeets en Marco Frissen. Het ging om de komeet C/2012/K1 (Pannstars)

De eerste opname toont de komeet Pannstars zoals door Jo gefotografeerd. Jo heeft opnamen gemaakt op steeds een ander tijdstip gedurende de nacht zodat de verplaatsing tussen de sterren goed te volgen is.

Foto: Jo Smeets

Foto: Jo Smeets

De volgende opname toont nogmaals de komeet C/2012/K1 (Pannstars), ditmaal genomen door Marco Frissen met een aangepaste Canon 450d en Nikon 85mm objectief op Sightron Nano Tracker. In de opname zijn twee pijlen weergegeven. De bovenste duidt de komeet aan, de onderste pijl M51.

Foto: Marco Frissen

Foto: Marco Frissen

Al met al een mooie oogst aan resultaten, waarbij dit nog maar een selectie is. We hopen ook over het komend zomerseizoen weer een mooi rapportje te kunnen schrijven. Dus schroom niet je waarnemingen in te blijven sturen.

 

Komeet C/2012 K1 (PANSTARRS) de hele nacht zichtbaar

Komeet C/2012 K1 (PANSTARRS) staat gunstig aan de sterrenhemel en is nu zichtbaar in amateur telescopen. De komeet is te vinden in de omgeving van de Grote Beer (Ursa Major) en zal nog langzaam in helderheid gaan toenemen.

De komeet is circumpolair en staat de gehele nacht boven de horizon en is tot 27 april te vinden in Boötes. Op 30 april passeert de komeet de ster Eta UMa. Op 19 mei staat de komeet in de buurt van de ster Chi UMa en op 30 mei staat C/2012 K1 (PANSTARRS) zeer dicht bij de ster Omega UMa.

Meer informatie, inclusief ephemeriden op de site van de Nederlandse Kometen Vereniging.