Op jacht naar de verste sterrenstelsels, door Marcel Haas 2016

helaal scientias.nlLocatie: Sterrenwacht Limburg, Schaapskooiweg 95 Heerlen op zaterdag 23 januari 2016

Aanvang 14:00 uur

Toegang gratis

Op jacht naar de verste sterrenstelsels

Wanneer we diep het heelal in kijken, dan kijken we als het ware terug in de tijd. Het licht van de objecten die we zien heeft immers tijd nodig gehad om hier te komen. Dat betekent dus dat wanneer we sterrenstelsels extreem ver in het heelal zien, dat we ze dan zien zoals ze er lang geleden uitzagen. Kijken we dus op verschillende afstanden in het heelal dan zien we verschillende populaties sterrenstelsels op verschillende momenten in de evolutie van het heelal. In deze lezingen reizen we naar de verste sterrenstelsels die we kennen. We zullen zien hoe we ze identificeren, wat we over ze kunnen leren en ook wat dergelijke waarnemingen ons leren over de evolutie van het heelal op grote schaal en over het ontstaan van ons eigen Melkwegstelsel.

Marcel ging de middelbare school al in met slechts 1 doel: een studie sterrenkunde. Vlak voordat de studie begon kreeg hij al een fantastisch kijkje in de professionele sterrenkundewereld door de Waarneemwedstrijd, georganiseerd door de 100-jarige KNVWS, te winnen en daarom een week bij de Very Large Telescope door te brengen. Na een studie in Utrecht deed hij promotieonderzoek in Leiden, resulterend in het proefschrift Nature and Nurture in Galaxy Formation Simulations. Na twee onderzoek posities in de Verenigde Staten (aan het Space Telescope Science Institute in Baltimore en Rutgers University in New Jersey) besloot hij de sterrenkunde te verlaten. Sindsdien slijt hij zijn tijd in de data science, in dienst van DSW Zorgverzekeraar. De in de sterrenkunde opgedane vaardigheden worden nu ingezet om frauderende zorgverleners op te sporen. In zijn vrije tijd heeft hij aan popularisatie veel gedaan, onder andere door bestuursfuncties in de KNVWS en de JWG.

 

 

Lezing Drs. R.H.A de Jong: Het dynamische Hertzsprung-Russel diagram 2015

Lezing op zaterdag 21 februari in de Sterrenwacht Limburg, Schaapskooiweg 95 Heerlen. Aanvang 14 uur.

Als je niet weet wat het is, of hoe het werkt, dan deel je alles eerst in hokjes in. Dat noemen ze classificeren. Je krijgt dan inzicht in de diverse verschijningsvormen van wat je ziet. Dat is nu precies wat gebeurd is voor de sterren. In eerste instantie lijken de sterren op elkaar. Natuurlijk is de ene ster helderder dan de andere, en soms verschillen ze enigszins van kleur. Als je echter de (kleuren)spektra van sterren met elkaar vergelijkt dan blijken er tientallen soorten sterren te bestaan. Als je deze stereigenschappen in een diagram plaats krijg je zo het zogenaamde Hertzsprung-Russell Diagram. Dit HRD wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de opbouw en werking van de sterren. Het samenstellen van een HRD voor de sterren is niet eenvoudig, maar als dit werk gedaan is kunnen er vele conclusies uit getrokken worden, waaronder de levensgeschiedenis van sterren en de leeftijdsbepaling van sterren.

Hertzsprung Russell Diagram. Bron Richard Powell (http://www.atlasoftheuniverse.com/me.html)

Hertzsprung Russell Diagram. Bron Richard Powell (http://www.atlasoftheuniverse.com/me.html)

Robert de Jong studeerde in 1988 af in de astronomie aan de Universiteit Utrecht en is momenteel werkzaam in de automatisering als internationaal opererend solution architect voor de invoering van bedrijfssoftware. Hij is sterrenkundedocent op de Volksuniversiteiten. Als spreker heeft hij zich gespecialiseerd in controversiële onderwerpen binnen de sterrenkunde en aanverwante wetenschappen.

Vanaf 2005 is hij voorzitter van de sterrenvereniging Astra Alteria (www.AstraAlteria.nl), waarvan hij medeoprichter was in 1998 te Putten. Inmiddels is de vereniging aanwezig in de hele Gelderse Vallei en worden de activiteiten op twee locaties verzorgd.

Bij deze lezing hoort de syllabus ‘De levensloop van een ster’ (Hoofdstuk 4, 5 en 7) (Document W0009.pdf), die de toehoorders van te voren gratis kunnen downloaden. Een papieren exemplaar bestellen kan ook, uiterlijk 1 week voor de lezing bij Servé Vaessen: servevaessen@hetnet.nl. Hij geeft de bestelling dan door aan dhr. De Jong, die de syllabus op de lezing zal meenemen. Kosten voor de papieren versie: €7,50