Sterrenkijkdagen 2014, een terugblik

Goede locatie, voorbeeldig weer, een enthousiast en gemotiveerd deskundig team. Wat kan er dan nog fout gaan? Het publiek, waar was dat? Met wat uitzonderingen, er waren enkele tientallen bezoekers over de twee avonden en zaterdagmiddag verspreid, waren ze elders. Of Maastrichtenaren hebben geen belangstelling voor de sterren òf er mankeerde tóch wat aan de publiciteit. Laten we het op het laatste houden. Ik trek me dit persoonlijk aan. Dus we moeten het beter doen. Toch is het ons zo goed bevallen dat we weer een optie hebben genomen om hier volgend jaar weer terug te komen, en dat lijkt te kunnen.

Ik heb inmiddels (als coördinator bij de KNVWS) enkele reacties uit het land gezien. Met name over zaterdag zijn er van overal heel enthousiaste reacties en worden veel bezoekers gemeld.

Het CNME bood ons gastvrij onthaal, jammer dat ze niet zijn komen kijken wat we er van gemaakt hadden. Onze gastvrouw was Irma Kokx van IVN Maastricht. Die zorgde dat het ons aan niets ontbrak; waarvoor dank. Bij het knutselen hadden we hulp van Lisa en Nelly en Eddy. Met zo’n team kun je vooruit. Mensen van Galileo bedankt voor jullie bijdrage, dat is toch het hart van de Sterrenkijkdagen. Ik hoop (en ben eigenlijk wel zeker) dat iedereen er zijn genoegen aan heeft beleefd. Er waren niet veel bezoekers maar, die er waren, waren zonder uitzondering erg enthousiast.

Het programma was uitgebreider dan voorgaande jaren met Zonnewaarneming op zaterdag middag en een extra lezing voor de jeugd over het sterrenbeeld Orion, waarbij Edy zich verdienstelijk maakte, zowel in Meerssen als in Maastricht. Edy aan het woordEdy en kinderen blijft een gouden combinatie! En (natuurlijk) was er bij de kinderen een wijsneusje dat (bijna) alles al wist. Eddy kijkt er zelfs een beetje bekommerd van!

Edy bezorgd De waarneemactie van de zon was voor mij toch wel het hoogtepunt van deze Sterrenkijkdagen, prachtig weer, een boel verschillende kijkers, voldoende zonsactiviteit, en ook de maan die al te bekijken was en als kers op de taart een enorme vlucht kraanvogels, die onze locatie als referentie leek te hebben genomen.

Maan uit-het-handje

Van de dagmaan een ‘uit-de-handje’ van Martien.

Van de zon twee foto’s van Jo en van de kraanvogels twee van Ernst. Verder nog enkele actiefoto’s van de waarneemactiviteit.

Zon in H-Alpha (Jo Smeets)

Zon in H-Alpha (Jo Smeets)

Zon in wit licht (Jo Smeets)

Zon in wit licht (Jo Smeets)

 

Kraanvogels (Ernst Roelofs)

Kraanvogels (Ernst Roelofs)

Kraanvogels (Ernst Roelofs)

Kraanvogels (Ernst Roelofs)

Jo en Irma Gère parallelactisch opgesteld Gespreide belangstelling

Het knutselteam meldde dat de UFO het meest populaire object om te bouwen was, maar zonder sterrenkaarten gaat het ook niet.

Sterrenkaart bah!De voordrachten kwamen minder aan bod dan waar we op gerekend hadden, op vrijdag waren negen uur vrijwel geen bezoekers meer en kwart over negen werd het toch nog een half uur helder. Toen het weer dichttrok rond 10 uur besloten we dat dit het teken was om te stoppen. Op zaterdagavond trok de hemel buiten meer belangstelling. Over beide avonden konden Angelo en Servé toch beiden één keer hun verhaal doen. En ook bij een heldere hemel kun ook veel beter een aanschouwelijk verhaal kwijt over wat er aan de hemel te zien is; zo’n laserpointer is dan wel een heel fijn instrument! De blikvangers waren de maan (foto Jo), Orionnevel (toch nog wel wat heiig, jammer) en Jupiter (nog steeds de rode vlek niet gezien, wel waren de 4 Galileïsche manen keurig opgesteld) .

Hans en meer

Hans Goertz legt uit wat er zoal te zien is met zijn dobson

Dubbele open sterrenhoop NGC869 in Perseus (Hans Goertz)

Dubbele open sterrenhoop NGC869 in Perseus (Hans Goertz)

Orionnevel M42 (Hans Goertz)

Orionnevel M42 (Hans Goertz)

Supernova in M82 - visueel niet te zien, maar dmv digitale foto techniek wel (Hans Goertz)

Supernova in M82 – visueel niet te zien, maar dmv digitale foto techniek wel (Hans Goertz)

Tegen ‘sluitingstijd’was de X-structuur op de maan prachtig te zien. Alle leden en bezoekers die er tegen tien uur nog waren kunnen (volgens mij) toetreden tot de X-club!

Maan met Werner X structuur aangegeven (Hans Goertz)

Maan met Werner X structuur aangegeven (Hans Goertz)

De maan  (Jo Smeets)

De maan (Jo Smeets)

Tot slot nog een foto impressie van het weekend als dia show:

Martien Jacobs, voorzitter Galileo

Waarnemingen van onze leden: februari 2014

De wintermaand februari had dit jaar geen winterweer voor ons in petto. Maar  desondanks trok de hemel regelmatig open en konden we diverse avonden genieten van een prachtige sterrenhemel. Natuurlijk waren onze doorgewinterde waarnemers voortdurend op post en konden prachtige resultaten behalen. Hieronder zien we een selectie van de resultaten, zoals die in het discussieforum van Galileo de revue passeerden.

De maand werd gekenmerkt door een tweetal hoogtepunten: de spectaculaire zonnevlekkengroep die de zon meer dan twee maanden siert en de supernova die verscheen in het sterrenbeeld Grote Beer, meer bepaald in het sterrenstelsel M82. Maar ook de maan en planeten boden een fraaie aanblik aan de avond- en ochtendhemel.

We beginnen met de spectaculaire gebeurtenissen op de zon!

Allereerst beginnen we met een waarschuwing voor de beginnende waarnemer! Neem nooit de zon waar zonder afdoende bescherming door middel van een speciaal zonnefilter vóór het objectief (voorste lens of hoofdspiegel)

De huidige zonnevlekkencyclus is in een ver gevorderd stadium waarbij we nog niet weten of het maximum al daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Over het algemeen was deze cyclus tot en met 2013 nogal aan de magere kant met maar sporadisch een rijk met vlekken gevulde zonneschijf. Toch duikt er ook regelmatig een fors exemplaar op! Zo ook aan het begin van 2014. Begin januari verscheen aan de oostelijke zonsrand een enorme zonnevlek. Dergelijke vlekken zijn zó groot dat ze gemakkelijk de aarde één of tweemaal zouden kunnen bevatten. Heeft een normale zonnevlek een levensduur van hooguit enkele dagen tot een week, een vlekkengroep van dit kaliber kan gemakkelijk meerdere weken overleven en meerdere malen aan de zonsrand verschijnen. Deze zonnevlek kwam zelfs voor de derde keer terug!

Hieronder zien we een paar voorbeelden van deze spectaculaire zonnevlekkengroep bij zijn tweede verschijning aan het begin van de maand.

 

Opname van Hans Goertz op 2 febrauri, in wit licht (Baader folie)  mbv 77mm apo-televid, f=800mm. Camera 50D, belichtingstijd 1/250sec, iso250

Opname van Hans Goertz op 2 febrauri, in wit licht (Baader folie) mbv 77mm apo-televid, f=800mm. Camera 50D, belichtingstijd 1/250sec, iso250

Ook van Ernst Roelofs ontvingen we een mooie opname die de vlekkengroep prachtig laat zien een dag later:

Opname van 3 februari van Ernst Roelofs mbv C5 telescoop en een Nikon D700 camera in het brandpunt. Belichtingstijd 1/100sec, bij iso400

Opname van 3 februari van Ernst Roelofs mbv C5 telescoop en een Nikon D700 camera in het brandpunt. Belichtingstijd 1/100sec, bij iso400

Ook in H-alfa (golflengte 654,3 nm) was de aanblik van de zon steeds weer een lust voor het oog en de camera. Hieronder zien we een tweetal spectaculaire opnamen van Jo smeets en Wim Engels:

 

Opname van Jo Smeets van 2 februari 2014, gegevens zie opname

Opname van Jo Smeets van 2 februari 2014, gegevens zie opname

Opname van 2 februari van Wim Engels in H-alfa licht (Lunt 60mm telescoop), camera Canon 60D, belichtingstijd 1/13sec, iso 640

Opname van 2 februari van Wim Engels in H-alfa licht (Lunt 60mm telescoop), camera Canon 60D, belichtingstijd 1/13sec, iso 640

Aan het einde van de maand kwam de vlekkengroep weer voor derde keer terug! Hieronder een opname van 28 februari. De betreffende vlek is met een rode cirkel aangegeven:

Opname van Hans Goertz op 28 februari. 77mm apo-televid telescoop, f=800mm, belichtingstijd 1/250sec, iso 400. De voor de derde keer verschenen zonnevlek is met een cirkel aangegeven

Opname van Hans Goertz op 28 februari. 77mm apo-televid telescoop, f=800mm, belichtingstijd 1/250sec, iso 400. De voor de derde keer verschenen zonnevlek is met een cirkel aangegeven

Je ziet: de zon is een altijd boeiend object om waar te nemen. Het is iedere dag weer een bron van onverwachte details. Voor informatie over het waarnemen van de zon kun je altijd terecht bij de ervaren zonnewaarnemers van Galileo.

Gaan we het nu eens wat dichter bij huis zoeken. Ook de maan is steeds weer een uiterst lonend waarneemdoel. Hiervoor heb je zeker geen enorm grote telescoop nodig. Een kleine telescoop of zelfs een verrekijker volstaat om structuren op de maan (zeeën, kraters, bergen enz) te kunnen waarnemen.

Wanneer de maan na de nieuwe maan weer aan de avondhemel verschijnt is het zogenoemde asgrauwe licht van de maan te zien. Links van de maansikkel zien we in een verrekijker al duidelijk de maan in zijn volle omvang,  een stuk zwakker dan de sikkel zelf. Het asgrauwe schijnsel wordt veroorzaakt door weerkaatst aardlicht dat op de maan valt. Hieronder zien we een fraaie opname van dit fraaie verschijnsel, gemaakt door Jo Smeets.

Opname maan met asgrauw schijnsel door Jo Smeets

Opname maan met asgrauw schijnsel door Jo Smeets

Hieronder zien we nog een opname van de maan, genomen ná volle maan waarbij de grote inslagstructuur Mare Crisium fraai aan de (boven)rand te zien is.

Opname van de maan gemaakt door Hans Goertz. 77mm apo-televid telescoop, camera Canon 50D,  f=800mm, belichtingstijd 1/80sec, iso 400

Opname van de maan gemaakt door Hans Goertz. 77mm apo-televid telescoop, camera Canon 50D, f=800mm, belichtingstijd 1/80sec, iso 400

Hoewel de maan een ongekende weelde aan details laat zien is het voor een waarnemer die Deep-Sky objecten wil waarnemen een storende lichtbron. Die wacht tot er geen maanlicht is. Op een dergelijke avond is het in de wintermaanden een genoegen om de blik op Orion te richten. Hier treffen we de fraaie Orionnevel (een zogenaamde gasnevel) aan. De nevel werd fraai vastgelegd door Jo Smeets waarbij de kleuren mooi tot uitdrukking komen.

Prachtige opname van de Orionnevel van Jo smeets, gefotografeerd met de C8 met focalreducer F6.3, een Moon&Skyglow filter gebruikt, 25sec belicht op 1000iso en bewerkt in PS.

Prachtige opname van de Orionnevel van Jo smeets, gefotografeerd met de C8 met focalreducer F6.3, een Moon&Skyglow filter gebruikt, 25sec belicht op 1000iso en bewerkt in PS.

Tijdens de maanloze nachten van februari konden we dit jaar ook nog op jacht gaan naar een heuse supernova. Deze was te vinden in het sterrenbeeld Grote Beer, in het sterrenstelsel M82. We zien hier een ster op een afstand van 11 miljoen lichtjaar. De ster straalt in zijn eentje evenveel licht uit als het sterrenstelsel als geheel (totaal meer dan 100 miljard sterren).

De opnamen hieronder zijn gemaakt door Hans Goertz en Jo Smeets.

Opname van M82 met supernova (ster in witte cirkel) gemaakt door Hans Goertz. 25 cm Newton telescoop, f=1200mm. Camera Canon 50D in brandpunt, belichtingstijd 25 sec bij iso 3200.

Opname van M82 met supernova (ster in witte cirkel) gemaakt door Hans Goertz. 25 cm Newton telescoop, f=1200mm. Camera Canon 50D in brandpunt, belichtingstijd 25 sec bij iso 3200.

 

Opname van 2 februari Jo smeets. De supernova is aangegeven met de witte strepen, overige gegevens in de opname. De witte vlek rechts van het midden is een ander sterrenstelsel, M81

Opname van 2 februari Jo smeets. De supernova is aangegeven met de witte strepen, overige gegevens in de opname. De witte vlek rechts van het midden is een ander sterrenstelsel, M81

Hieronder nog een keer de opnames van februari in één diashow: