Waarnemingen Galileo maart 2014

Deze maand maart gaat de geschiedenis in als één van de zonnigste. De winter bleef ons gespaard en zo konden we rustig onze waarnemingen verrichten zonder kou te hoeven lijden! Het spreekt voor zich dat er ook heel wat zonnewaarnemingen zijn verricht, zowel visueel als fotografisch. Hieronder zien we enkele voorbeelden van de opnamen die deze maand zijn gemaakt van de zon. Zowel in wit licht als in Hα konden weer vele details vastgelegd worden.

Als eerste een opname van het begin van de maand die het zonsoppervlak toont bezaaid met vlekkengroepen (ten teken dat de zonnevlekkencyclus nog volop bezig is). De opname is gemaakt door Hans Goertz op 2 maart. Op de foto zien we nog een oude bekende terug. De grote zonnevlek die al vanaf begin januari bestaat en nu als vlekkengroep nr 1990 , aangegeven met cirkel, wederom prominent aanwezig is. De opname is gemaakt met een Leica Televid 77 apo, f=800mm en een EOS50D camera.

Groep 1990 - Foto Hans Goertz

Groep 1990 – Foto Hans Goertz

Ook in Hα was het een lust voor het oog. Vele protuberansen lieten zich zien aan de zonsrand en filamenten slingerden zich over het oppervlak. Duidelijk zichtbaar is dat de activiteitscentra op de zon voornamelijk in de evenaar gebieden te vinden zijn, hetgeen kenmerkend is voor het eindstadium van een cyclus. Onderstaande opname, ook van 2 maart, werd gemaakt door Jo Smeets met Lunt 60mm DS en een EOS40D camera.

Zon in H-alpha door Jo Smeets

Zon in H-alpha door Jo Smeets

Ook de maan wist ons weer te bekoren. Vooral tijdens de sterrenkijkdagen konden we met volle teugen genieten van onze buur en bezoekers en de aanwezige Galileo leden konden toen getuige zijn van een wonderlijk fenomeen op de maan: enkele kraterranden op de terminator die gedurende een relatief korte tijd van ca 4uur een letter X vormen. Het verschijnsel staat bekend als Werner –X (genoemd naar de krater Werner, die er deel van uit maakt). Hieronder zien we een opname van die avond met Werner-X aangegeven met een witte streep. Opname van Hans Goertz met een 25cm Dobson, f=1200mm, EOS50D in primair brandpunt.

Werner X door Hans Goertz

Werner X door Hans Goertz

De sterrenkijkdagen kunnen beschouwd worden als een waarneemavond voor de Galileo-leden. Naast de maan werden nog vele andere objecten bekeken. We konden door elkaars telescopen kijken en zo een indruk opdoen van de verschillen tussen de diverse instrumenten.
Zo kwam Jupiter ook ruimschoots in beeld waarbij de Galileïsche manen de blikvangers waren. Maar wie iets meer geduld had kon ook de wolkenbanden op Jupiter fraai zien. Een indruk van wat je dan ziet geeft de volgende opname weer. Gemaakt door Hans Goertz via de 25cm Dobson en EOS50D camera.

Jupiter door Hans Goertz

Jupiter door Hans Goertz

Ook enkele deepsky objecten konden tijdens de sterrenkijkdagen bewonderd worden, dit ondanks de nabijheid van de stad Maastricht. Hieronder zien we een compilatie van enkele objecten die het publiek en onze leden konden aanschouwen. Achtereenvolgens zien we de Orionnevel M42, de dubbele open sterrenhoop H en Chi in Perseus, NGC2392 beter bekend als de Eskimonevel en tenslotte de nog steeds duidelijk zichtbare supernova in M82.

Supernova in M82 door Hans Goertz

Supernova in M82 door Hans Goertz

M42 de Orionnevel door Hans Goertz

M42 de Orionnevel door Hans Goertz

H en Chi Persei door Hans Goertz

H en Chi Persei door Hans Goertz

NGC2392 door Hans Goertz

NGC2392 door Hans Goertz

 

Waarnemingen van onze leden: februari 2014

De wintermaand februari had dit jaar geen winterweer voor ons in petto. Maar  desondanks trok de hemel regelmatig open en konden we diverse avonden genieten van een prachtige sterrenhemel. Natuurlijk waren onze doorgewinterde waarnemers voortdurend op post en konden prachtige resultaten behalen. Hieronder zien we een selectie van de resultaten, zoals die in het discussieforum van Galileo de revue passeerden.

De maand werd gekenmerkt door een tweetal hoogtepunten: de spectaculaire zonnevlekkengroep die de zon meer dan twee maanden siert en de supernova die verscheen in het sterrenbeeld Grote Beer, meer bepaald in het sterrenstelsel M82. Maar ook de maan en planeten boden een fraaie aanblik aan de avond- en ochtendhemel.

We beginnen met de spectaculaire gebeurtenissen op de zon!

Allereerst beginnen we met een waarschuwing voor de beginnende waarnemer! Neem nooit de zon waar zonder afdoende bescherming door middel van een speciaal zonnefilter vóór het objectief (voorste lens of hoofdspiegel)

De huidige zonnevlekkencyclus is in een ver gevorderd stadium waarbij we nog niet weten of het maximum al daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Over het algemeen was deze cyclus tot en met 2013 nogal aan de magere kant met maar sporadisch een rijk met vlekken gevulde zonneschijf. Toch duikt er ook regelmatig een fors exemplaar op! Zo ook aan het begin van 2014. Begin januari verscheen aan de oostelijke zonsrand een enorme zonnevlek. Dergelijke vlekken zijn zó groot dat ze gemakkelijk de aarde één of tweemaal zouden kunnen bevatten. Heeft een normale zonnevlek een levensduur van hooguit enkele dagen tot een week, een vlekkengroep van dit kaliber kan gemakkelijk meerdere weken overleven en meerdere malen aan de zonsrand verschijnen. Deze zonnevlek kwam zelfs voor de derde keer terug!

Hieronder zien we een paar voorbeelden van deze spectaculaire zonnevlekkengroep bij zijn tweede verschijning aan het begin van de maand.

 

Opname van Hans Goertz op 2 febrauri, in wit licht (Baader folie)  mbv 77mm apo-televid, f=800mm. Camera 50D, belichtingstijd 1/250sec, iso250

Opname van Hans Goertz op 2 febrauri, in wit licht (Baader folie) mbv 77mm apo-televid, f=800mm. Camera 50D, belichtingstijd 1/250sec, iso250

Ook van Ernst Roelofs ontvingen we een mooie opname die de vlekkengroep prachtig laat zien een dag later:

Opname van 3 februari van Ernst Roelofs mbv C5 telescoop en een Nikon D700 camera in het brandpunt. Belichtingstijd 1/100sec, bij iso400

Opname van 3 februari van Ernst Roelofs mbv C5 telescoop en een Nikon D700 camera in het brandpunt. Belichtingstijd 1/100sec, bij iso400

Ook in H-alfa (golflengte 654,3 nm) was de aanblik van de zon steeds weer een lust voor het oog en de camera. Hieronder zien we een tweetal spectaculaire opnamen van Jo smeets en Wim Engels:

 

Opname van Jo Smeets van 2 februari 2014, gegevens zie opname

Opname van Jo Smeets van 2 februari 2014, gegevens zie opname

Opname van 2 februari van Wim Engels in H-alfa licht (Lunt 60mm telescoop), camera Canon 60D, belichtingstijd 1/13sec, iso 640

Opname van 2 februari van Wim Engels in H-alfa licht (Lunt 60mm telescoop), camera Canon 60D, belichtingstijd 1/13sec, iso 640

Aan het einde van de maand kwam de vlekkengroep weer voor derde keer terug! Hieronder een opname van 28 februari. De betreffende vlek is met een rode cirkel aangegeven:

Opname van Hans Goertz op 28 februari. 77mm apo-televid telescoop, f=800mm, belichtingstijd 1/250sec, iso 400. De voor de derde keer verschenen zonnevlek is met een cirkel aangegeven

Opname van Hans Goertz op 28 februari. 77mm apo-televid telescoop, f=800mm, belichtingstijd 1/250sec, iso 400. De voor de derde keer verschenen zonnevlek is met een cirkel aangegeven

Je ziet: de zon is een altijd boeiend object om waar te nemen. Het is iedere dag weer een bron van onverwachte details. Voor informatie over het waarnemen van de zon kun je altijd terecht bij de ervaren zonnewaarnemers van Galileo.

Gaan we het nu eens wat dichter bij huis zoeken. Ook de maan is steeds weer een uiterst lonend waarneemdoel. Hiervoor heb je zeker geen enorm grote telescoop nodig. Een kleine telescoop of zelfs een verrekijker volstaat om structuren op de maan (zeeën, kraters, bergen enz) te kunnen waarnemen.

Wanneer de maan na de nieuwe maan weer aan de avondhemel verschijnt is het zogenoemde asgrauwe licht van de maan te zien. Links van de maansikkel zien we in een verrekijker al duidelijk de maan in zijn volle omvang,  een stuk zwakker dan de sikkel zelf. Het asgrauwe schijnsel wordt veroorzaakt door weerkaatst aardlicht dat op de maan valt. Hieronder zien we een fraaie opname van dit fraaie verschijnsel, gemaakt door Jo Smeets.

Opname maan met asgrauw schijnsel door Jo Smeets

Opname maan met asgrauw schijnsel door Jo Smeets

Hieronder zien we nog een opname van de maan, genomen ná volle maan waarbij de grote inslagstructuur Mare Crisium fraai aan de (boven)rand te zien is.

Opname van de maan gemaakt door Hans Goertz. 77mm apo-televid telescoop, camera Canon 50D,  f=800mm, belichtingstijd 1/80sec, iso 400

Opname van de maan gemaakt door Hans Goertz. 77mm apo-televid telescoop, camera Canon 50D, f=800mm, belichtingstijd 1/80sec, iso 400

Hoewel de maan een ongekende weelde aan details laat zien is het voor een waarnemer die Deep-Sky objecten wil waarnemen een storende lichtbron. Die wacht tot er geen maanlicht is. Op een dergelijke avond is het in de wintermaanden een genoegen om de blik op Orion te richten. Hier treffen we de fraaie Orionnevel (een zogenaamde gasnevel) aan. De nevel werd fraai vastgelegd door Jo Smeets waarbij de kleuren mooi tot uitdrukking komen.

Prachtige opname van de Orionnevel van Jo smeets, gefotografeerd met de C8 met focalreducer F6.3, een Moon&Skyglow filter gebruikt, 25sec belicht op 1000iso en bewerkt in PS.

Prachtige opname van de Orionnevel van Jo smeets, gefotografeerd met de C8 met focalreducer F6.3, een Moon&Skyglow filter gebruikt, 25sec belicht op 1000iso en bewerkt in PS.

Tijdens de maanloze nachten van februari konden we dit jaar ook nog op jacht gaan naar een heuse supernova. Deze was te vinden in het sterrenbeeld Grote Beer, in het sterrenstelsel M82. We zien hier een ster op een afstand van 11 miljoen lichtjaar. De ster straalt in zijn eentje evenveel licht uit als het sterrenstelsel als geheel (totaal meer dan 100 miljard sterren).

De opnamen hieronder zijn gemaakt door Hans Goertz en Jo Smeets.

Opname van M82 met supernova (ster in witte cirkel) gemaakt door Hans Goertz. 25 cm Newton telescoop, f=1200mm. Camera Canon 50D in brandpunt, belichtingstijd 25 sec bij iso 3200.

Opname van M82 met supernova (ster in witte cirkel) gemaakt door Hans Goertz. 25 cm Newton telescoop, f=1200mm. Camera Canon 50D in brandpunt, belichtingstijd 25 sec bij iso 3200.

 

Opname van 2 februari Jo smeets. De supernova is aangegeven met de witte strepen, overige gegevens in de opname. De witte vlek rechts van het midden is een ander sterrenstelsel, M81

Opname van 2 februari Jo smeets. De supernova is aangegeven met de witte strepen, overige gegevens in de opname. De witte vlek rechts van het midden is een ander sterrenstelsel, M81

Hieronder nog een keer de opnames van februari in één diashow: