CERN en IRAM, iets voor Galileo?

Bij het maken van onze vakantieplannen hadden we een bezoek aan het CERN (Centre Européenne  de Recherche Nucleaire bij Genève en aan het IRAM (Institut de  Radioastronomie Milimétrique) op het plateau de Bure in de Alpen gepland. We hadden onze route zo gekozen dat we op campings in de buurt zouden verblijven. 
Het blijkt dat het eerste gemakkelijk is; het tweede moeilijk zoniet onmogelijk is, althans in de periode dat wij er waren eind juni-begin juli.

CERN is echt ingericht op het ontvangen van bezoekers. In Meyrin in Zwitserland, een halve kilometer over de franse grens heeft het CERN een bezoekerscentrum.

Er is een permanent geopend  bezoekerscentrum ‘Microcosm’ gehuisvest  in het kantoor van CERN.  Deze tentoonstelling is absoluut de moeite waard. Hoewel gericht op een algemeen publiek is de inhoud toch wel tamelijk technisch en wat achtergrondkennis of voorbereiding. Er is informatie over de theorie van elementaire deeltjes tot zwaartekracht, over de techniek  voornamelijk van de LHC (Large Hadron Collider) die in de opstartfase is. De informatie is in het Engels, Frans, Duits en Italiaans.

Sinds 1 juli  (een paar dagen nadat wij er waren) is er ook de tentoonstelling ‘the Universe and Particles’, gehuisvest in een spectaculaire houten koepel met de pretentieuze naam: ‘Globe of Science and Innovation. Deze tentoonstelling hebben we nog niet gezien. Het zou ook erg de moeite waard zijn. Voor een volgende keer dan maar. 
Er zijn ook excursies voor groepen, wil je daar met een groep naar toe moet je daar lang van te voren voor aanmelden en reserveren. Het blijkt ook gemakkelijker te kunnen, tenminste als je een beetje geluk hebt. We hebben in de morgen de tentoonstelling ‘Microcosm’ bezocht en tegelijkertijd hebben we ons op een wachtlijst kunnen laten plaatsen voor een excursie die later in de middag zou plaats vinden. Omdat er niet  meer dan het maximaal aantal mensen (20) kwam opdagen konden we mee.  Dit leverde een algemene introductie film over CERN, een 3-D film over de installatie van Atlas (een van de twee grote deeltjes detectoren) en een bezoek aan de controlekamer van Atlas. Onze gids een liet zich de oren van het hoofd vragen. Toch was de  excursie misschien meer spectaculair dan informatief.

Het is beter het CERN te bezoeken als de machine in onderhoud is , dan kan kan in principe ook een ondergrondse site (zoals Atlas) bezocht worden. Toen wij er kwamen was dat net in de periode dat de deeltjesversneller met een uitgebreide serie proeven bezig was waarbij de stroomsterkte van de bundels steeds verder opgevoerd worden. Dus was naar beneden gaan geen optie.
Er zijn ook wat uitgebreider excursies mogelijk, dan worden ook sites buiten Meyrin bezocht. Dat kan met eigen vervoermiddel (bus!), maar ook met een bus geregeld door het CERN. Om zoiets te regelen moet je met tenminste twaalf personen zijn. Wij zaten op een camping in Gex op zo'n 15 kilometer van Meyrin.

Zo gemakkelijk het is om bij het CERN binnen te komen zo lastig is dat bij het IRAM. Het IRAM Instituut (hoofdzetel) zit in Grenoble. Op excursies daarnaar toe zit men niet echt te wachten. Alleen in augustus doet men dit wel. Men rekent op groepen van ca 10 (minimaal 8) personen. 
IRAM heeft twee waarnemings-sites: de array op het plateau de Bure en een enkele grotere schotel op de Pico de Veleta in Spanje. Wij hadden belangstelling voor het Plateau de Bure. IRAM array op plateau de Bure is zolang de ALMA interferometer array in Chili nog niet klaar is, de meest geavanceerd millimeter telescoop ter wereld. Een georganiseerde excursie was niet mogelijk, maar we konden natuurlijk wel op eigen kracht naar het plateau gaan om de schotels te gaan bekijken! 
Het plateau de Bure ligt zo’n 100 km ten zuiden van Grenoble en is daarmee relatief goed bereikbaar, dat dacht ik toch. Nu is het zo dat de zes schotels, diameter 15 meter, voor het opvangen van millimeterstraling op 2500 meter hoog op het plateau staan. Sinds de kabelbaan in het ongerede is (in 1999 is die verongelukt met 20 doden als gevolg) is de site alleen te bereiken per helikopter of te voet. Voor dit laatste moet vanaf het hoogst met de auto te bereiken punt; in het skidorp St. Etienne de Dévoluy een goede 1000 meter geklommen worden. We lieten ons nader informeren bij de VVV van dit dorp. Gezien de nog ruim aanwezige sneeuw en ijs (de zomer was laat gekomen dit jaar), werd ons ter plaatse dit avontuur ten sterkste ontraden. Teleurstelling dus. Verder daar absoluut geen snippertje informatie over wat toch wel een een wereldbekend instituut is.
IRAM lijkt beslist een ongastvrij instituut. Ik zou nog wat meer informatie krijgen en vol verwachting opende ik na mijn vakantie de mail; noppes. Ook dit toont aan dat het met de PR niet optimaal georganiseerd is.
Voor dit bezoek zaten we op een camping in Salle de Beaumont, toen we daar waren bleek dat er ook in Corps (25 km dichterbij) geschikte campings zijn. Het blijft toch kriebelen dat het niet gelukt is.