Commentaar Martien Jacobs: De spreker begon met een tamelijk lange inleiding over de opbouw van de Melkweg. Het mest interessante en nieuwe deel kwam na de pauze en had betrekking op dynamische structuren die in een Melkwegstelsel te vinden zijn:  Heel vaak zie je rondom het zwarte gat in de kern een structuur met een diameter van enkele tientallen lichtjaar groot die los lijkt te staan van de bewegingen van het Melkwegstelsel in het geheel.

Op 21 januari komt een oude bekende op bezoek. Prof Peletier van het Kapteyn Instituut van de RU Groningen komt vertellen over ons 'kosmische huis': de Melkweg. 4 jaar eerder, in februari 2008, was hij ook bij Galileo te gast. We zijn erg benieuwd wat hij ons deze keer kan kan vertellen.

Op 16 september gaat het seizoen 2011-2012 voor Galileo dan toch van start met een ledenavond. Om 20 uur verzamelen we ons op een steeds meer vertrouwd wordend adres: café Aan de Kirk in Sibbe.

Eerder 11/12 augustus was er een 'valse start' omdat de wolken en de maan het voor ons en voor de Perseïden verpestten.

Goed om eens bij te praten over wat er de afgelopen maanden zoal gebeurd is. De vakantietijd is altijd weer een gelegenheid om de sterrenhemel op een andere plaats te bekijken. 
Misschien kan iemand de wel waarneming melden van de nieuwe supernova in M101, die luistert naar de weinig spannende naam: PTF 11kly. Deze supernova zal begin september zijn maximale helderheid: magnitude ca 10 bereiken. Voor een eigen waarnemingen een rondje van de voorzitter.

Verder op de agenda:
- Ernst Roelofs houdt een voordracht over de bevindingen van de commissie Collectief waarnemen, ingesteld op Galileo’s jaarvergadering van afgelopen maart
- Martien Jacobs bericht over zijn recente bezoek aan de amateursterrenwacht Puimichel in Zuid-Frankrijk
- Edy Bevk sprak tijdens de vorige ledenavond al over zijn bezoek aan Californië, dat een hoog sterrenkundig gehalte droeg. Op deze ledenavond vervolgt hij zijn reisverslag.

Cafe Aan de Kirk, Sibberkerkstraat 46, 6301 AW Sibbe-Valkenburg.

Aanvang: 14 uur

Let op: is op deze zaterdag de Amstel Gold Race voor recreanten. Er zal veel verkeer op de weg zijn. We zullen proberen uit te vinden hoe je er het beste komt!!

Het is moelijk te voorspellen hoeveel problemen er zullen zijn.

Twee mogelijk waarbij de route (vrijwel geheel) vermeden wordt:

Via Valkenburg, op de driesprong een paar honderd meter over het spoor, linksaf richting Schin-op Geul en Wylre en dan via de Sibbergrub omhoog naar Sibbe.

Via Margaten en bij het binnenrijden van Sibbe meteen rechtsaf de Kerkstraat indraaien.

Succes

Clusters van melkwegstelsels zijn in veel opzichten de grote steden van ons heelal. Ze bestaan uit wel 100 tot 1000 melkwegstelsels die binnen

een diameter van enkele miljoenen lichtjaren samengepropt zijn. Elk melkwegstelsel bestaat op zijn beurt weer uit ongeveer 100 miljard sterren zoals onze Zon. Van ons eigen melkwegstelsel weten we dat er voortdurend sterren ontstaan, zoals in de Orionnevel, maar ook dat er sterren ontploffen in zogenaamde supernova-explosies. Tijdens die explosies ontstaan allerlei chemische elementen die aan de basis staan van het leven op Aarde. De sterren ontploffen met zoveel geweld, dat er flinke hoeveelheden heet gas van miljoenen graden Celcius het heelal in worden geslingerd. Die uitlaatgassen blijven als een smog in de omgeving van een melkwegstelsel hangen.

In een cluster van melkwegstelsels zijn die gassen het beste te zien in röntgenstraling. In 1999 zijn er twee baanbrekende röntgentelescopen

gelanceerd: XMM-Newton (ESA) en Chandra (NASA). Met behulp van deze instrumenten kunnen we heel veel over het hete gas in ons heelal en de ontploffende supernovae te weten komen. In zijn lezing vertelt Jelle de Plaa over zijn promotie-onderzoek naar de samenstelling van het hete gas in clusters van melkwegstelsels en wat daaruit op te maken valt over de grote supernova-explosies die de elementen vormden waar wij uit bestaan. Hij laat ook zien dat de röntgenstraling uit het verre heelal nieuwe inzichten geeft over de grote structuur van het universum, het kosmisch web.

Jelle de Plaa studeerde sterrenkunde aan de Universiteit Utrecht, en promoveerde in 2007 op onderzoek aan röntgenstraling in cluster van sterrenstelsels. Het onderzoek daarvoor werd uitgevoerd aan het Nederlands instituut voor ruimteonderzoek SRON. Van 2007 tot 2009 was hij post-doc onderzoeker aan de TH Delft en het KNMI. Daarna keerde hij terug naar SRON, waar hij nog steeds clusters van sterrenstelsels onderzoekt.

De voordracht vindt plaast op een nieuwe locatie: Aan de Kirk in Sibbe

MARS IN 3D

Sinds zijn ontdekking heeft de planeet Mars de hele mensheid gefascineerd. Door de geschiedenis heen is Mars met steeds betere kijkers in kaart gebracht en dat heeft tot vele vragen geleid. Zijn er kanalen? Is er leven?
Vanaf de start van de ruimtevaart is geen enkele planeet zo vaak bezocht door een satelliet als Mars. Vele foute veronderstellingen zijn daardoor rechtgezet.

De Nacht van de Nacht is dit jaar op zaterdag 30 oktober (zie ook agenda).

Zoals gebruikelijk proberen we daar als Galileo aandacht voor te vragen. We doen dat zoals eerder samen met anderen. Op het moment van het schrijven van de Sterrenbode zijn er drie activiteiten bekend: Met de IVN afdelingen Swentibold , Hoensbroek en Meerssen/Ulestraten.

Even voorstellen: Gerard Willems

Gerard is met ingang van 11 juni officieel de nieuwe penningmeester van Galileo. Hij volgt in deze functie Huub Willems (geen familie) op.
Gerard is nog niet zo lang lid van Galileo; des te verheugender dat hij bereid is het bestuur te komen versterken en het penningmeesterschap op zich te nemen.
Gerard: ik dank de leden van Galileo voor het vertrouwen dat in mij is gesteld en dat ik vanzelfsprekend mijn best doe de gelden van Galileo correct te beheren.
Galileo hoopt te kunnen profiteren van zijn elders opgedane bestuurservaring. Van de andere kant wensen we hem veel genoegen in Galileo en bij de uitvoering van zijn bestuursfuncties.

Martien Jacobs, voorzitter

Met ingang van vandaag is het discussieforum van Galileo (lezingen) voor leden operationeel. Sorry dat het toch langer geduurd heeft.

Het bestuur hoopt dat het forum een bijdrage gaat geven aan de interactie binnen de vereniging.
De discussie over de lezing van drs Kruijssen is verplaatst naar het forum thema Lezingen.

Martien Jacobs, voorzitter.

Op zoek naar tweeling aarde, door Ignas Snellen.

Zaterdag 24 april 2010; aanvang 14 uur
Zaal Rembrand Berg en Terblijt

Er volstrekt zich een ware revolutie in de studie naar extrasolaire planeten. Nog geen vijftien jaar geleden waren de acht (toen nog negen) planeten in ons eigen zonnestelsel de enigen die we kenden. Sinds de ontdekking van planeten rondom andere sterren rollen we van de ene verrassing naar de andere. In deze lezing geeft Ignas Snellen een overzicht van de stand van zaken, met de nadruk op het onderzoek dat aan de Universiteit Leiden wordt verricht. Zo wordt er door middel van planeetovergangen planeetatmosferen bestudeerd, en is er zelfs door studenten zelf een nieuwe planeet ontdekt. We komen steeds dichter bij de ontdekking van een tweeling Aarde, en de grote vraag zal zijn of er mogelijk leven op zo'n planeet kan voorkomen.

Ignas Snellen is universitair hoofddocent sterrenkunde aan de Universiteit Leiden. Na het succesvol afronden van zijn promotieonderzoek in Leiden in 1997, is hij eerst 3 jaar werkzaam geweest als postdoctoraal onderzoeker aan de Universteit van Cambridge in Engeland, en daarna tot 2004, als docent sterrenkunde aan de Universiteit van Edinburgh in Schotland, waarna

Voor de Basiscursus waarnemen wordt gebruik gemaakt van PowerPoint presentaties. Om later nog eens wat na te kijken zijn deze presentaties nu in PDF online gezet. Ze zijn te downloaden door de link hieronder te gebruiken. Hiervoor moet men echter ingelogd zijn. Leden zonder inlogcode kunnen die aanvragen door links in het menu op registreren te klikken.

Basiscursus waarnemen 2010

Lezing door D. Kruijssen op 20 februari met commentaar MJ
Bolvormige sterrenhopen zijn de oudste structuren in het nabije heelal. Gestaag en schijnbaar onverstoord draaien zij hun banen rondom het Melkwegstelsel.

Het weer ziet er de komende uren goed uit, we gaan kijken. Rond twaaf zijn in elk geval Servé en Martien op 't Rooth.
Sommigen herinneren zich misschien nog de verhoogde activiteit van de Leoniden rond het jaar 2000. Dit in verband met de periodieke opleving van de meteorenzwerm iedere 33 jaar, gekoppeld aan de omlooptijd  van de moederkomeet van de zwerm Tempel-Tuttle.

Op 7 november was het dan zover, op de Astrodag 2009 in Goirle werd aan Hans Goertz de van der Biltprijs uitgereikt. Sinds zaterdag 7 november kan hij zich 'Meester aan het firmament' noemen.



Hij ontving de oorkonde en bijbehorende enveloppe uit handen van Jan de Boer, secretaris van de KNVWS. Jan de Boer citeerde uit het verslag van de beoordelingscommissie en roemde Hans’ zeer veelzijdige inzet voor de sterrenkunde: van de eerste activiteiten in de Jongerenwerkgroep en het waarnemingsleiderschap van de werkgroep Maan en Planeten, tot zijn werk voor het Europlanetarium Genk en de schoolsterrenwacht Ockellarium in Sittard.

Amateurwaarnemingen van de zon met moderne middelen
De lezing gaat over de manieren waarop een amateur de zon waar kan nemen, over waarneemresultaten en over de huidige activiteit (het zee diepe minimum waarin de zon momenteel verkeert).

Op 24 october is het Nacht van de Nacht
Leden van Galileo dragen bij aan een aantal aktiviteiten buiten onze vereniging:
IVN Ubach over Worms, bij helder weer staan een stuk of vijf kijkers opgesteld langs de route nabij het clubhuis in het Rimbrichter bos aan de Maastrichterweg, informatie: Huub Wiilems
INV Spaubeek, Galileo staat met drie kijkers langs de wandelroute, informatie: Hans Goertz
CME Maastricht, de bijdrage van Galileo wordt nog verder uitgewerkt, informatie Ernst Roelofs.

Deze keer de vertoning van de documentaire film The Spiral Galaxy: de melkweg ontrafeld.
Deze fim op dvd, gemaakt door sterrenkundige en filmmaker Maarten Roos, gaat over de ontrafeling van de spiraalstructuur van ons melkwegstelsel door Nederlandse radiosterrenkundigen. De fim biedt een mooi inzicht in de wijze waarop deze belangrijke ontdekking werd gedaan in de jaren vijftig van de vorige eeuw aan de hand van interviews met betrokken sterrenkundigen.
Voorafgaande aan de fimvertoning geeft Maarten Roos een korte inleiding op het thema en na afloop kan de dvd bij hem worden gekocht.
Plaatst: cafe-zaal Rembrandt, Rijksweg 132 Berg en Terblijt
Tijd: zaterdag 31 oktober, 14 uur

Lezing : Genieten van de sterrenhemel 
Datum: 12-11-2009 
Tijd: 20.00 - 21.30 
Locatie: Bibliotheek Herenhof 1, 6162 EB Geleen 
emailadres: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.   
Kader: 2009: Internationaal jaar van de Sterren.

Wat vertellen de sterren over onze plaats in het heelal? Hoe evolueren sterren en hoe zit een sterrenstelsel nu eigenlijk in elkaar?