De oogst van het mooie weer in de eerste week van mei 2016

We hebben na lang wachten eindelijk weer eens mogen genieten van een aaneengesloten mooiweerperiode. Na een teleurstellende aprilmaand brak precies bij het maandbegin van mei een stabiele weersituatie aan met aanvoer van schone Noordzeelucht. Dit staat bij hogere luchtdruk vaak garant voor kraakhelder weer, geschikt voor deepsky observaties bij afwezigheid van maanlicht. Hiervan moet natuurlijk geprofiteerd worden en de waarnemers onder ons zijn weer uiterst actief geweest, waarvan hier een kleine selectie.

De meest perfecte nacht was de nacht van 3 op 4 mei. De aanvoer van de lucht was uit het noordwesten, een koude wind maar zeer helder! Wat onder normale omstandigheden (licht+luchtpollutie) onzichtbaar blijft, mochten we voor even van genieten! Zo kon Hans Goertz vanuit Beek, waar de omstandigheden zeer moeilijk zijn, die nacht details waarnemen in sterrenstelsels als M51 en M63. Zelfs de spiraalarmen van M51 konden met de 25cm Dobson ontwaard worden, iets wat in Beek vrij zeldzaam is.  Afwissellend met visuele waarnemingen werden ook opnamen gemaakt met een Canon 60Da, gemonteerd in het primaire brandpunt (f/5). Hieronder zien we opnamen van M51, de bolhoop M3, het drietal in Leeuw (M65, M66, NGC3628) en M63.

Sterrenstelsel M51 in Jachthonden. Opname Hans Goertz, 25cm Dobson, f/5, iso-1600, 25sec belicht

Sterrenstelsel M51 in Jachthonden. Opname Hans Goertz, 25cm Dobson, f/5, iso-1600, 25sec belicht

Bolhoop M3 in Jachthonden. Opname Hans Goertz. @5cm Dobson, f/5, iso-1600, 10sec .

Bolhoop M3 in Jachthonden. Opname Hans Goertz. 25cm Dobson, f/5, iso-1600, 10sec .

M65, M66 en NGC3628 in Leeuw. Opname Hans Goertz. 25cm Dobson, f/5, iso-1600, 30sec

M65, M66 en NGC3628 in Leeuw. Opname Hans Goertz. 25cm Dobson, f/5, iso-1600, 30sec

Sterrenstelsel M63. Opname Hans Goertz, 25cm Dobson, f/5, iso-1600, 30sec

Sterrenstelsel M63. Opname Hans Goertz, 25cm Dobson, f/5, iso-1600, 30sec

Ook van Ed Defesche uit Maastricht werden mooie opnamen van spiraalstelsels ontvangen. Hieronder zien we een zeer geslaagde opname van M101 in Grote Beer, genomen met een 20cm Newton, f/5, in het primaire brandpunt, camera Canon 1300d. Het is een combinatie (stack) van 62 opnamen van 30 sec bij iso-3200. Vervolgens werd nog beeldbewerking uitgevoerd.  Het laat fraai zien wat onder stedelijke omstandigheden tóch nog bereikt kan worden!

M101 in Grote Beer, opname Ed Defesche, gegeven zie tekst

M101 in Grote Beer, opname Ed Defesche, gegevens zie tekst

Ook Jo Smeets uit Itteren liet zich niet onbetuigd en maakte fraaie opnamen. Hieronder zijn fraaie resultaten van M13 en M57. De technische gegevens zijn vermeld in de opnamen.

Bolhoop M13 in Hercules, opname Jo Smeets

Bolhoop M13 in Hercules, opname Jo Smeets

M57, Ringnevel, in Lier. Opname Jo Smeets

M57, Ringnevel, in Lier. Opname Jo Smeets

Niet alleen fotografisch is er veel werk verricht. Ook visueel is er de eerste week van mei volop genoten van de prachtige sterrenhemel. Zo was Servé Vaessen in Luxemburg volop aan de slag met zijn 9×63 en 20×80 verrekijker. Van Servé ontvingen we onderstaande beschrijving van zijn ervaringen:

“Ook in Luxemburg (Haller, Mullerthal) was de lucht goed doorzichtig, alhoewel er tegen de avond soms toch wat lichte hogere bewolking binnendreef, inclusief die vervloekte contrails. Maar de donkere Luxemburgse hemel maakte veel goed (niet zo goed als Zuid-Frankrijk, maar toch). Dus twee avonden/nachten gedeepskyed met de 20×80 en 9×63. Helemaal ideaal was de waarneemplek niet. Ik zocht een weg op achter de camping met onze stacaravan. Net als de Duitsers zijn de Luxemburgers zuinig met staartverlichting buiten de bebouwde kom, maar in dat opzicht had ik een beetje pech. Een paar honder meter ten noorden van mijn waarneemplek stond een rij staatlantaarns en hogerop de weg ook een rij in het oosten. Voor de oostelijke rij moest ik mij schuil houden achter een heg, maar met de noordelijke straatlantaarns in mijn rug bleef de donkeradaptie van mijn ogen enigszins beperkt. Maar zoals gezegd maakte de donkere Luxemburgse hemel veel goed, wat een aantal fraaie nooit eerder door mij geziene deepsky-objecten opleverde. Maar natuurlijk neem je ook enkele oude bekenden in het vizier, zoals de prachtige Praesepe in de Kreeft en de Coma Berenice-sterrenhoop in het gelijknamige sterrenbeeld. De laatstgenoemde is vanwege zijn geringe afstand tot de aarde (250 lichtjaar) zo groot (ca. 5 graden) dat hij niet in de beeldveld van de 20x 80 past. Dit prachtige maar desondanks vrij onbekende object, overigens gemakkelijk met het blote oog te zien, komt daarom het meest tot zijn recht in een gewone verrekijker zoals mijn 9×63. Praesepe, ook goed te zien met het blote oog, past wel in de 20×80, wat een prachtig plaatje oplevert. Verder ook nog de bekende bolhopen in Hercules (M 13 en M 92) en de Jachthonden (M3) gezien. Mooi als je onder een donkere hemel ook de zwakke buitengebieden van deze bolhopen kunt zien, die natuurlijk in een verrekijker niet oplossen. Nieuw voor mij was de bolhoop M53 net boven alfa Comae Berenice. De open sterrenhoop M67 in de Kreeft (wel weer eerder gezien) lost overigens wel net op in de 20×80. Echt nieuw waren enkele sterrenstelsels aan de lentehemel. Allereerst NGC 2903 in de kop van de Leeuw: een mooi langgerekt lichtvlekje van mag. +9,7, erg zwak dus. Bekender in de Leeuw en 1x eerder gezien in de C8 van Hans is het koppel M65 en 66 linksonder theta Leonis. Ze lijken een beetje op een verkleinde en zwakkere uitgave van M 81/82 in de Grote Beer. Een heel stuk helderder is M 64 (mag. +8,6), de Blackeye Galaxy, alhoewel er van een blauw oog (veroorzaakt door een prominente donkere stofbaan in dit sterrenstelsel) in de verrekijker niets te zien is. Heel bijzonder vond ik de kern van de Virgocluster. Pennend met de 20×80 van epsilon Virginus naar beta Leonis doorkruis je deze meest nabije cluster van sterrenstelsels. Ik kon er 2 sterrenstelsels in ontwaren, vermoedelijk het paar M 84/86, en daarmee meteen een persoonlijk kosmisch afstandsrecors gevestigd: de Virgocluster staat op 50-55 miljoen lichtjaar van de aarde. Nooit eerder zo ver het heelal in gekeken!”

Van Jo ontvingen we tenslotte ook nog fraaie zonopnamen. Hoewel de zon duidelijk op weg is naar het vlekkenminimum, zijn er af en toe toch nog verassingen te beleven. Halverwege april was een grotere vlek (AR2529) zichtbaar. Deze is nu weer aan de oostrand verschenen, weliswaar een stuk kleiner maar toch nog behoorlijk goed zichtbaar. De vlek heeft nu het nieuwe volgnummer AR2542. In H-alfa licht zijn rondom de vlek fraaie filamenten zichtbaar, gegroepeerd in een cirkelvorm. Een prachtige aanblik zowel visueel als op de foto!

Zon in H-alfa op 7 mei, opname Jo Smeets

Zon in H-alfa op 7 mei, opname Jo Smeets

Zon in wit licht, 7 mei 2016. De grotere vlek is AR2542 (voorheen AR2529). Opname Jo smeets

Zon in wit licht, 7 mei 2016. De grotere vlek is AR2542 (voorheen AR2529). Opname Jo smeets

 

We kunnen terugkijken op een gedenkwaardige heldere periode. De waarnemers hebben ten volle kunnen profiteren en genieten van de mooie hemel. Nu eens keer vanuit onze omgeving!

Grote zonnevlek AR2529 en samenstand Jupiter-Maan op zondag 17 april 2016

Afgelopen week is er weer eens een zeer grote zonnevlek verschenen: AR2529. Zo aan het eind van een cyclus komt het wel vaker voor dat er grote vlekken te zien zijn. Deze vlek was zelfs met het blote oog zichtbaar.

Door Galileo-leden is de vlek dan ook weer uitgebreid waargenomen en gefotografeerd. Hieronder geven we een selectie van de mooiste opnamen die gemaakt zijn.

Vlek AR2529 aan het begin van zichtbaarheid, zaterdag 9 april. Opname Jo Smeets

Vlek AR2529 aan het begin van zichtbaarheid, zaterdag 9 april. Opname Jo Smeets

De vlek op vrijdag 15 april, opname Hans Goertz, Apo Televid, f=800mm, iso-250, t=1/320s

De vlek op vrijdag 15 april, opname Hans Goertz, Apo Televid, f=800mm, iso-250, t=1/320s

AR2529 op zondag 17 april, opname Hans Goertz, Apo-Televid, f=800mm, Canon 60Da, iso-160, t=1/250sec

AR2529 op zondag 17 april, opname Hans Goertz, Apo-Televid, f=800mm, Canon 60Da, iso-160, t=1/250sec

Detailopname Jo Smeets, zondag 17 april

Detailopname Jo Smeets, zondag 17 april

 

Tot slot nog een opname van een fraaie samenstand van de maan en Jupiter die ook op zondagavond 17 april te zien was, opname van Jo Smeets.

Maan Jupiter 160417